'Denk niet dat op jouw school geen mishandelde kinderen zitten'

Door Marijke Nijboer
, 27 september 2017

Leestijd: 5 minuten
 

Kim en Dina hebben beide te maken gehad met huiselijk geweld. Op 21 september spraken ze op een drukbezochte bijeenkomst voor intern begeleiders en schoolmaatschappelijk werkers over de Meldcode in het basisonderwijs. 

Toen Kim vier jaar was, zorgde ze al dagelijks voor haar babyzusje. Haar moeder, geplaagd door borderline, lag meestal in bed. Omdat er niemand oplette, kon de buurman Kim jarenlang misbruiken.

Dina’s vader sloeg haar moeder. Toen Dina ging puberen, sloeg haar moeder háár. ‘Uit onmacht. Ze had zelf thuis niet anders meegemaakt’, zegt Dina nu.

Zorg dat de school een veilige plek is en vertel leerlingen dat ze met een probleem bij jou terechtkunnen. Dat adviseerden ervaringsdeskundigen van Team-KIM tijdens de bijeenkomst over de meldcode in het basisonderwijs. Team-KIM is opgericht door pedagoog en ervaringsdeskundige Kim van Laar. De leden geven voorlichting aan kinderen, jongeren en professionals over het bespreekbaar maken van kindermishandeling.

De helft van de klas

‘Denk niet dat op jouw school geen mishandelde kinderen zitten’, waarschuwde Edith Geurts, die een workshop gaf over ‘traumasensitief werken’. Zij is verbonden aan Augeo, een stichting die zich inzet voor het veilig opgroeien van kinderen. De Jongerentaskforce van Augeo enquêteerde leerlingen in de groepen 7 en 8 van 23 basisscholen verspreid over Nederland. Kinderen vinkten af of zij thuis te maken hadden (gehad) met allerlei vormen van mishandeling zoals schelden, bedreiging, slaag, seksuele aanrakingen, een gebrek aan liefde en steun, te weinig eten, smerige kleding, een scheiding, depressie of zelfmoordpoging.

Geurts: ‘Gemiddeld heeft de helft van een klas te maken gehad met tenminste één van deze ingrijpende ervaringen.’ Een kwart van de bevraagde kinderen heeft gescheiden ouders en ruim 12% is in aanraking gekomen met emotionele verwaarlozing en -mishandeling. 

Wat kun jij doen?

Wat kan een leerkracht doen voor kinderen bij wie het thuis niet pluis is? ‘Bouw een band met hen op. Dan kan je meer voor hen betekenen wanneer er problemen ontstaan’, adviseerde Dina.

De meldcode  schrijft voor dat er bij vermoedens van huiselijk geweld en kindermishandeling met de ouders wordt gesproken. Een deelnemer wees op het risico dat ouders hier hun kind later op afrekenen. Toch moet zo’n gesprek er komen, vinden de medewerkers van het Servicepunt meldcode. Hun advies: nodig ouders uit, laat hen hun eigen verhaal vertellen en bespreek hoe zij hun kind op een andere manier tegemoet kunnen treden, eventueel met ondersteuning. Dina, die van Marokkaanse afkomst is, adviseerde om zeker tegenover allochtone ouders het woord ‘mishandeling’ zoveel mogelijk te vermijden. ‘Zo rechtstreeks praten wij niet in onze cultuur. Zeg liever dat je je zorgen maakt om hun kind en ga dan het gesprek aan.’

Maak het verschil

‘We doen een melding en dan komt er misschien hulp, maar we kunnen zélf zo weinig doen voor mishandelde kinderen’, verzuchtte een ib’er. Dat bestreed Kim: ‘Vraag oprecht hoe het met een kind gaat. Dat helpt echt.’ Dina: ‘Als iemand destijds had gezegd dat ik altijd naar haar toe mocht komen, had dat voor mij een groot verschil gemaakt.’

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Wat doe je bij een vermoeden van huiselijk geweld?

  1. In kaart brengen van signalen
  2. Collegiale consultatie en zo nodig raadplegen van Veilig thuis Rotterdam Rijnmond
  3. Gesprek met de cliënt
  4. Inschatten risico, aard en ernst van het geweld
  5. Beslissen: hulp organiseren of melden

 

Tips voor school

  • Voorspelbaarheid: alle medewerkers stellen zich rustig, betrouwbaar, voorspelbaar op. De verwachtingen aan het kind zijn helder en consequent. Het klaslokaal is opgeruimd, de activiteiten zijn gestructureerd.
  • Veiligheid: bied positieve ervaringen met betrouwbare volwassenen. Vorm een veilige groep. Help het kind om erbij te horen. Stel geen waarom-vragen over gedrag. Stuur een kind niet weg, maar leg uit waarom je het tijdelijk tot rust laat komen op een ander plekje.  
  • Sociaal-emotionele ontwikkeling: Geef uitleg over lastige emoties en ongepast gedrag. Help omgaan met heftige emoties.
  • Zorg voor een schoolbrede visie, gedragen door directie en bestuur. Screen kinderen op ingrijpende ervaringen en vraag structureel naar hun welzijn. School alle medewerkers in de impact van ingrijpende ervaringen en het signaleren hiervan. 

(Bron: Edith Geurts, Augeo)

 

De bijeenkomst over de Meldcode in het basisonderwijs op 21 september werd georganiseerd door Servicepunt meldcode van de gemeente Rotterdam.

Een reactie plaatsen