Democratische Basisschool: Jij bepaalt wanneer je wat leert

Door Sanne van der Most
, 5 maart 2020

Leestijd: 5 minuten
 

Zelf kiezen welk vak je volgt. Op vakantie wanneer het je ouders uitkomt. En als je geen zin hebt in les, ga je gewoon een potje mens erger-je-nieten met een docent. Oja, en in de tussentijd leer je ook nog van alles. Vivere Democratisch Onderwijs in Rotterdam Zuid pakt het helemaal anders aan. ROM nam een kijkje.

Als je de hal van de school binnenloopt, word je verwelkomd door pianoklanken en gegiechel. Drie meiden zitten naast elkaar aan een grote piano liedjes te oefenen. Op het Ikea bankje achter ze, zitten twee leerlingen samen gebogen over een grote stapel papieren. Een jongetje van een jaar of 6 en een meisje van zeker 10. Duidelijk niet uit dezelfde groep, maar toch samen bezig. ‘Leren doe je samen, is ons motto’. Directeur Mariska Mouwen-van den Bosch is trots op haar school. Haar eigen zoontje zit er ook. ‘Uitgangspunt is het kind dat een bepaald verlangen en een bepaalde interesse heeft. Op basis daarvan maakt hij een leerdoel. Samen met een coach die het kind begeleidt, de juiste vragen stelt en helpt om dat doel te bereiken. Uit het leerdoel volgt een plan van aanpak waarmee leerlingen hun doel gaan bereiken. Dat kan zijn door lessen te volgen. Maar dat hoeft niet perse. Er zijn natuurlijk allerlei manieren om dingen te leren. Je kunt ook een project opzetten of zelfstudie doen. Als je dat hebt afgerond, laat je zien wat je hebt gedaan en geleerd en daar reflecteer je vervolgens weer op.’

Democratische Basisschool Vivere

Net zo fanatiek

Zelfgestuurd leren en eigen verantwoordelijkheid zijn twee belangrijke pijlers van Democratisch Onderwijs. ‘Je moet continu zelf keuzes maken’, vervolgt Mouwen-van den Bosch. ‘Ga ik nu spelen of ga ik een les volgen. Dat vraagt heel wat van leerlingen. Maar wij begeleiden ze daar in.’ En dat betekent dus dat je kunt Mens-Erger-Je-Nieten terwijl andere kinderen in de klas zitten en sommetjes maken. Het gebeurt écht, zien we even later. En de docenten doen gewoon mee. ‘Even lekker iets heel anders doen’, zegt de leerkracht die net zo fanatiek is als de leerlingen tegen wie hij strijdt. ‘Je kunt niet de hele dag op een stoel achter een tafeltje zitten. Kinderen moeten ook hun energie kwijt.  En daarna leren ze des te beter.’ Even verderop zijn vier meiden aan het bouwen met Lego. Het gaat er vrolijk en druk aan toe. Op de vraag ‘moeten jullie niet naar de les?’ antwoorden ze stellig: ‘Eerst ons droomhuis afbouwen en daarna weer rekenen.’

Democratische Basisschool Vivere

Gelijkwaardigheid en eigen verantwoordelijkheid

‘Het liefst hebben wij natuurlijk allemaal kinderen met eigen leerdoelen die vanuit hun intrinsieke motivatie komen’, vervolgt Mouwen-van den Bosch. ‘Maar om te zorgen dat onze leerlingen ook wel echt leren wat ze moeten leren, hanteren wij een portfolio waar alle landelijke leerdoelen in staan. Die richtlijn houden we er altijd naast en zo zien we met welke landelijke leerdoelen de doelen van het kind overeenkomen. Soms helpen we de kinderen om tot een leerdoel te komen. Stel dat een leerling zich alleen maar op taal richt en rekenen een beetje links laat liggen, dan gaan we met hem in gesprek om uit te zoeken hoe dat komt en wat we er aan kunnen doen. Maar onze houding daarin is altijd coachend en begeleidend en nooit sturend.’ Precies daar zit het democratische element. Gelijkwaardigheid, eigen verantwoordelijkheid en elkaars rol en positie respecteren. Wat volgens Mouwen-van den Bosch overigens niet betekent dat ze alles zelf mogen bepalen. ‘Een leerkracht heeft kennis en ervaring en hij kan een kind adviseren. "Ik zie dat je met dit onderwerp worstelt, toevallig heb ik daar een goed methode voor. Hoe zou je het vinden als ik die met je deel?" Dat werkt toch veel beter?’

Democratische Basisschool Vivere

Eigen tempo bepalen

Voor Alysha (9) uit de middenbouw in elk geval wel. ‘Aparte groepen hebben we hier niet’, vertelt ze in de rij bij het lunchbuffet. ‘Er is onderbouw, middenbouw en bovenbouw. En veel dingen doen we ook gewoon samen.’ Zelf leren en zelf bepalen wat je doet. Dat vindt ze het fijnst aan haar school. Zo kan ze op haar eigen niveau leren en haar eigen tempo bepalen. ‘Op mijn vorige school ging dat niet zo goed’, vertelt ze. ‘Alles ging veel te snel en ik kon het niet bijhouden. Mijn moeder wilde dat ze me lieten zitten in groep 4, maar dat gebeurde niet en toen werd alles nog moeilijker en raakte ik nog verder achter. Nu zit ik hier en het gaat veel beter.’

Elke ochtend kick-start

Maren (8) heeft het op haar nieuwe school ook veel beter naar haar zin. ‘Elke ochtend beginnen we met de kick-start. Dan gaan we kijken wat je die dag gaat doen. Of je naar een les gaat om iets af te maken waar je nog mee bezig was. Of om lekker te gaan tekenen of buitenspelen.’ Daar heb je overigens wel zogenaamde certificaten voor nodig. ‘Op het pleintje mag je altijd spelen’, legt Maren uit. ‘Maar van het plein af en oversteken naar de speeltuin hier vlakbij, dat mag je alleen als je daar een certificaat voor hebt. Dat kun je zelf verdienen als je je goed gedraagt en laat zien dat je het  aankunt.’

 


Lees ook...

foto: Sanne van der Most

Een reactie plaatsen